| THE ACADEMY OF FINE ARTS IN GDANSK |
NORTH GLASGOW HOSPITALS
AND
INSTITUTE FOR ART HISTORY,
UNIVERSITY OF GLASGOW |
| |
|
architecture+dialog
Postgraduate Design Program |
Medical
Humanities Unit |
HAS'04
Healing Architecture Seminar 2004
Architektura zdrowienia. Seminarium
2004
Gdansk, 5 - 6 April, 2004
Dominik Lejman: Small Spectacles. Children
Hospital. Warsaw, 2002
wprowadzenie | introduction
| Przestrzen zdrowienia i architektura zdrowienia |
Healing environment and healing architecture |
| |
|
Definicja przestrzeni zdrowienia jest ciagle niejasna.
Na pewno sklada sie na nia wiecej niz sama tylko przestrzen - mozna o niej
myslec jako o polaczeniu przestrzeni z innymi czynnikami wplywajacymi na
zdrowienie osoby i jej powrot do pelnej sprawnosci po chorobie. Przestrzen,
w ktorej odbywa sie konsultacja pomiedzy pacjentem i lekarzem gra w tej
konsultacji podstawowa role; inne czynniki to efektywnosc komunikacji pomiedzy
opiekujacymi sie pacjentem, a takze opowiesci indywidualnych pacjentow.
Zagadnienia zwiazane z przestrzenia zdrowienia dotycza
takze roli sztuk pieknych w projektowaniu tych przestrzeni.
Przestrzen zdrowienia jest czyms wiecej niz przestrzen szpitalna, nie tylko
dlatego ze dziewiecdziesiat procent kontaktow miedzy lekarzem a pacjentami
ma miejsce w trakcie pierwszego kontaktu, ale takze poniewaz ludzie dotknieci
choroba lub bedacy w trakcie procesu zdrowienia, zyja i pracuja w przestrzeni
'publicznej'. Problem przestrzeni zdrowienia zawiera w sobie pytanie o tworzenie
warunkow dla tych, ktorzy chca (lub musza) brac udzial w publicznym zyciu
codziennym w trakcie zmagania sie z choroba.
Pytania obecnie zwiazane z przestrzenia zdrowienia to na
przyklad: jaka jest rola tej przestrzeni? Czy jej tworzenie jest wynikiem
checi, by ludzie czuli sie lepiej? Zeby mieli lepszy nastroj? Czy tez jest
to stymulowanie aktywnosci tworczej w celu pomocy zdrowieniu? Wreszcie,
czy jest to stworzenie otoczenia, ktore daje spokoj i bezpieczenstwo i ktore
pozwala na zdrowienie?
Istnieja takze aspekty praktyczne zagadnienia. Na przyklad,
koszt wlasciwie zaprojektowanej przestrzeni zdrowienia. Wazne jest czy istnieja
mierzalne wyniki projektowania, ktore pomaga zdrowieniu? Sa argumenty przemawiajace
za tym, ze wlasciwie zaprojektowana przestrzen jest nie tylko drozsza od
standardowego projektu, ale takze, ze wlasciwie zaprojektowany szpital funkcjonuje
lepiej poprzez krotszy czas hospitalizacji. Inny argument mowi, ze odpowiedni
projekt architektoniczny czy tez urbanistyczny moze wplynac na zmniejszenie
ilosci przyjec do szpitali.
Zdrowienie jest zwiazane nie tylko ze specyficznym leczeniem.
Problem zwiazany z projektowaniem to takze spelnianie warunkow higieny.
Wiaze sie to z samym projektowaniem, ale tez z utrzymywaniem funkcji budynkow
przez organizacje, ktore sa ich wlascicielami. W zwiazku z tym, warunki
higieniczne czy tez zapobiegania zakazeniom wewnatrzszpitalnym moga ograniczac
zakres projektowania przestrzeni zdrowienia.
Prawdopodobnie najwazniejsza jest koniecznosc zaangazowania
w samym procesie projektowania wielodyscyplinarnego zespolu, ktorego celem
byloby stworzenie zintegrowanych, calosciowych projektow raczej niz projektow,
w ktorych problemy zwiazane z przestrzenia zdrowienia sa rozwazane jako
'dodatek'.
Healing Environment Project Scotland rozpoczal sie w marcu
2004 w Glasgow i ma na celu lepsze zdefiniowanie idei przestrzeni zdrowienia
i wplywu na projektowanie tych przestrzeni. Projekt rozpoczela wielodyscyplinarna
grupa z szerokim doswiadczeniem w architekturze, w sztukach pieknych, w
filozofii kultury, pracy w sluzbie zdrowia i projektowaniu szpitali (szczegoly:
gcl163@clinmed.gla.ac.uk).
Zainteresowanie programu architektura+dialog tematem przestrzeni
zdrowienia, wiaze sie z etyczna waga takiego podejscia do myslenia o architekturze
i miescie, ktore uwzglednia roznorodnosc indywidualnosci ludzi.
Mamy nadzieje ze gdanskie Seminarium Architektura Zdrowienia,
w ktorym wezma udzial osoby specjalizujace sie w architekturze, urbanistyce,
antropologii kultury, medycynie, historii sztuki i samych sztukach odegra
role w zdefiniowaniu idei przestrzeni zdrowienia i w dalszym rozwoju tej
dziedziny.
Marek Dominiczak i Jacek Dominiczak
Glasgow-Gdansk, marzec 2004 |
The definitions of healing environment are somewhat vague.
It is certainly more than just space: it can be viewed as a combination
of space and all the other factors that promote healing, recovery and post-illness
adjustment. However, the space in which consultation between a patient and
a doctor takes place plays a fundamental role in this; other factors include,
for instance, the effectiveness of carers' communication and patient narratives.
Importantly, issues associated with healing environment
also include the involvement and the role of the arts in healing space design.
Also, healing environment is much more than hospital spaces not only because
ninety percent of patient contact takes place in primary care, but also
because many individuals, while affected by, or recovering from, an illness,
work and act in public spaces. The healing environment issue, therefore,
contains a question about creating right conditions for people who participate
(or must participate) in public life while dealing with illness.
There are many questions: What is the role of the healing
space? Is it to make people feel better? To uplift them?To encourage creativity
to help healing? Or to create environment providing peace and security to
help deal with illness and recovery?
Apart from conceptual issues there are a number of strictly
practical considerations. What is the cost of designing properly designed
healing spaces? Are there measurable benefits of a design which promotes
healing? The argument is that the cost of proper design is not necessarily
larger than the cost of standard work, and that the proper design of hospital
space leads to for instance, shorter hospital stays. Another one is that
the appropriate urban and architectural design could theoretically reduce
the necessity for hospital admissions.
The process of healing is associated not only with specific
treatments. The problem related to design is, for instance, safeguarding
hygene. This links with both design and the maintenance function of an owner,
or host organization in maintaining cleanliness. Consequently, the requirements
of hygene, or infection control, may place restrictions on healing space
design.
Probably the most important in this is the need to involve
a multidisciplinary team in the process of designing such spaces, with the
aim to produce an integral, comprehensive design rather than often applied
'bolt-on' approach, where healing environment issues are considered after
the basics of design have been developed.
Healing Environment Project Scotland has been initiated
in March 2004 in Glasgow and aims to define and apply the concept of healing
environment to the design of health care spaces. It involves a multidisciplinary
group with wide expertise in health care, the arts, hospital design and
cultural philosophy (for details contact gcl163@clinmed.gla.ac.uk
).
The architecture+dialog program's interest in the healing
environment relates to the ethical importance of the inclusive approach
to architecture and city for human individual diversity.
It is hoped that the Gdansk Healing Architecture Seminar
which is going to involve people with track record in architecture, urban
design, cultural antropology, art history and the arts, will play a part
in the development of the concept of healing spaces and in formulating future
directions.
Marek Dominiczak and Jacek Dominiczak
Glasgow-Gdansk, March 2004
.
. |
ZAPIS FOTOGRAFICZNY
| HAS'04
Healing Architecture Seminar
2004
Architektura zdrowienia. Seminarium
2004
5-6.04.2004 |
 |
|
 |
 |
| HAS'04. Healing Architecture Seminar rozpoczyna
prace. [ar+di] 05.04.2004. foto:mz |
HAS'04. Jacek Dominiczak (z lewej) przywital
w imieniu [ar+di], Marek Dominiczak (po prawej) przywital w imieniu Medical
Humanities Unit z Glasgow. [ar+di] 05.04.2004. foto:km |
Referaty HAS'04: Marek Dominiczak: O ogrodach szpitalach sztuce i zdrowieniu. [ar+di] 05.04.2004.
foto:km |
Referaty HAS'04: Rafal Sotkowski: Szpital.
Miejsce, gdzie zaczyna sie zdrowienie. [ar+di] 05.04.2004. foto:km |
 |
 |
 |
 |
| Referaty HAS'04: Monika Zawadzka: Drugi jako
warunek zdrowienia. [ar+di] 05.04.2004. foto:km |
Referaty HAS'04: Jacek Dominiczak: O zwiazkach
dwoch idei. Przestrzen zdrowienia i architektura dialogiczna. [ar+di] 05.04.2004.
foto:mz |
Referaty HAS'04: Jacek Staniszewski: O bilbordach
Seroxatu. [ar+di] 05.04.2004. foto:km |
Referaty HAS'04: Hubert Bilewicz: Przestrzen,
czas, architektura, zdrowienie: sanatoria jako laboratoria modernizmu. [ar+di]
05.04.2004. foto:km |
 |
 |
 |
 |
| Referaty HAS'04: Jacek Fridrich: Lazienki
Polnocne w Sopocie, czyli jaka architektura uzdrawia. [ar+di] 05.04.2004.
foto:km |
Prace HAS'04
byly zamkniete. Obradom przysluchwali sie jedynie uczestnicy [ar+di], studenci
PPA i studenci Historii Sztuki UG z programu Huberta Bilewicza i Jacka Fridricha.
[ar+di] 05.04.2004. foto:km |
HAS'04. Wieczorem spotkalismy sie na wernisazu
wystawy plakatow Jacka Staniszewskiego w Sopocie. 5.04.2004. foto:mz |
HAS'04.
Po wernisazu niektorzy z nas dotarli do Baru Przystan na zupe rybna. 5.04.2004.
foto:mz |
 |
 |
 |
 |
| Referaty
HAS'04: orota Rybak: Przestrzen dialogu miedzy lekarzem a pacjentem [ar+di]
05.04.2004. foto:mz |
Referaty
HAS'04: Michal Rybak: Przestrzen architektury i jej mozliwosci wobec relacji
osoby chorej a osoby leczacej [ar+di] 05.04.2004. foto:mz |
Referaty
HAS'04: Agnieszka Szeffel: Obrazy na wolnosci. O projektach Dominika Lejmana
z cyklu Odkrycia geograficzne - szpital jako krajobraz malych spektakli.
[ar+di] 05.04.2004. foto:mz |
W trakcie debaty Okraglego Stolu: Jacek Fridrich,
Marek Dominiczak, Hubert Bilewicz [ar+di] 6.04.2004. foto:mz |
  |
OKRAGLY STOL HAS'04 . Seminarium HAS'04 zakonczyla
dwugodzinna zamknieta debata na temat "Co to jest Architektura zdrowienia?"
Od lewej siedza przy stole: Katarzyna Moro, Agnieszka Szeffel, Jacek Staniszewski,
Jacek Fridrich, Marek Dominiczak, Hubert Bilewicz, Agnieszka Leszczynska,
Dorota Rybak, Michal Rybak, Agnieszka Majkowska, Jacek Dominiczak oraz,
wykonujaca zdjecie, Monika Zawadzka (po prawej). [ar+di] 6.04.2004. foto:mz
|
 |
 |
 |
 |
 |
| W trakcie debaty Okraglego Stolu: Agnieszka
Leszczynska, Dorota Rybak, Michal Rybak, Jacek Dominiczak
[ar+di] 6.04.2004. foto:mz |
Zakonczenie HAS'04: Marek Dominiczak dziekuje
wszystkim w imieniu Medical Humanities Unit z Glasgow.[ar+di] 6.04.2004.
foto:mz |
Zakonczenie HAS'04: Jacek Dominiczak dziekuje
wszystkim w imieniu architektura + dialog w Gdansku.[ar+di] 6.04.2004. foto:mz |
HAS'04: OStatnie rozmowy po zamknieciu Seminarium
[ar+di] 05.04.2004. foto:mz |
uczestnicy debaty okraglego stolu
| Hubert Bilewicz, historyk sztuki.
Uniwersytet Gdanski. Akademia Sztuk Pieknych w Gdansku, architektura+dialog
PSPASPgd |
| Jacek Friedrich, historyk sztuki.
Uniwersytet Gdanski. Akademia Sztuk Pieknych w Gdansku |
| Jacek Dominiczak, architekt. Akademia
Sztuk Pieknych w Gdansku, architektura+dialog PSPASPgd |
| Marek Dominiczak, lekarz. Medical
Humanities Unit, North Glasgow Hospitals and University of Glasgow |
| Dominik Lejman, artysta. architektura+dialog
PSPASPgd |
| Dorota Rybak, lekarz, niezalezna
praktyka stomatologiczna |
| Michal Rybak, architekt. architektura+dialog
PSPASPgd |
| Rafal Sotkowski, architekt. Grupa
3J, Warszawa. |
| Jacek Staniszewski, artysta. Akademia
Sztuk Pieknych w Gdansku, architektura+dialog PSPASPgd |
| Agnieszka Szeffel, filmoznawczyni.
architektura+dialog PSPASPgd |
| Monika Zawadzka, architektka,
antropolozka kulturowa. architektura+dialog PSPASPgd |
kalendarz zdarzen
dzien 1 |
poniedzialek, 05.04.2004 |
|
|
| |
|
|
|
| 10:00 - 10:30 |
rejestracja. kawa i herbata |
| 10:30 - 10:45 |
|
Jacek Dominiczak (z lewej): przywitanie architektura+dialog,
Gdansk |
| 10:45 - 11:00 |
Marek Dominiczak (z prawej): przywitanie Medical Humanities
Unit, Glasgow |
| |
|
|
|
| sesja 1 |
[SZPITAL I ZDROWIENIE] |
| 11:00 - 11:30 |
|
Marek Dominiczak
O ogrodach szpitalach sztuce i zdrowieniu |
| 11:30 - 12:00 |
|
Rafal Sotkowski
Szpital. Miejsce, gdzie zaczyna sie zdrowienie. |
| 12:00 - 12:30 |
|
Monika Zawadzka
Drugi jako warunek zdrowienia |
| |
|
|
|
| 12:30 - 14:00 |
lunch |
| |
|
|
|
| sesja 2 |
[ULICA I MIEJSCA PUBLICZNE] |
| 14:00 - 14:30 |
|
Jacek Dominiczak
O zwiazkach dwoch idei. Przestrzen zdrowienia i architektura
dialogiczna. |
| 14:30 - 15:00 |
|
Jacek Staniszewski
O bilbordach Seroxatu |
| 15:00 - 15:30 |
|
Hubert Bilewicz
Przestrzen, czas, architektura, zdrowienie: sanatoria jako
laboratoria modernizmu. |
| 15:30 - 16:00 |
|
Jacek Friedrich
Lazienki Polnocne w Sopocie, czyli jaka architektura uzdrawia |
| |
|
|
|
| 16:00 - 16:15 |
zamkniecie dnia pierwszego |
| propozycje na wieczor |
|
|
|
| 19:00 |
WERNISAZ.
Jacek Staniszewski: Jackson Staniszewsky: Poster Exhibition. Sopot,
Dworek Sierakowskich, ul. Czyzewskiego 12. |
| 19:00 |
KONCERT WIELKOPOSTNY. G.B.Pergolesi: Stabat Mater.
Karolina Gorgol (sopran) i Karolina Sikora (mezzosopran) z towarzyszeniem
Kameralnego Zespolu Instrumentalnego. Gdynia-Orlowo, kosciol Matki Bozej
Bolesnej, ul. Ksiedza Zawadzkiego 4. |
dzien 2 |
wtorek, 06.04.2004 |
|
|
| |
|
|
|
| 10:00 - 10:30 |
kawa i herbata |
| |
|
|
|
| sesja 3 |
[PACJENT, LEKARZ, ARTYSTA] |
| 10:30 - 11:00 |
|
Dorota Rybak
Przestrzen dialogu miedzy lekarzem a pacjentem |
| 11:00 - 11:30 |
|
Michal Rybak
Przestrzen architektury i jej mozliwosci wobec relacji
osoby chorej a osoby leczacej |
| 11:30 - 12:00 |
|
Dominik Lejman
[O realizacji projektu "Small Spectacles" w Nowym
Jorku] |
| 12:00 - 12:30 |
|
Agnieszka Szeffel
Obrazy na wolnosci. O projektach Dominika Lejmana z cyklu
Odkrycia geograficzne - szpital jako krajobraz malych spektakli |
| |
|
|
|
| 12:30 - 14:00 |
lunch |
| |
|
|
|
| sesja 4 |
DEBATA : Co to jest Architektura Zdrowienia (Healing Architecture)? |
| 14:00 - 16:00 |
 
od lewej: Marek Dominiczak, Hubert Bilewicz, Agnieszka
Leszczynska, Dorota RYbak, Michal Rybak, Agnieszka Majkowska, Jacek Dominiczak,
Monika Zawadzka, Agnieszka Szeffel, Jacek Staniszewski, Jacek Fridrich i
Katarzyna Moro (wykonuje zdjecie) |
| |
|
|
|
| 16:00 - 16:15 |
|
Marek Dominiczak
zakonczenie seminarium HAS'04 |
| 16:15 - 16:30 |
|
Jacek Dominiczak
zamkniecie seminarium HAS'04 |
streszczenia i biogramy
Hubert Bilewicz | Przestrzen, czas, architektura, zdrowienie: sanatoria
jako laboratoria modernizmu.
Streszczenie: Sanatorium uznac
mozna za topos architektury epoki modernizmu.
Radykalna retoryka programow modernistycznych czesto odwolywala sie do metafor
sanacyjnych (uzdrowienie architektury, czystosc formy, klarownosc przestrzeni
etc.). W budynkach sanatoryjnych zogniskowane zostaly wzajemne relacje sanacji,
puryfikacji oraz modernizacji architektonicznej. Dyskurs modernizmu arbitralnie
okreslal zarowno miejsce terapii, formulowal przestrzenne warunki kuracji,
a wraz z nimi formowal totalny model architektury zdrowienia. Racjonalizacja
przestrzeni architektonicznej odpowiadajac racjonalizacji dyskursu medycznego
miala sprzyjac rekonwalescencji pacjentow. Wydaje sie jednak, ze radykalizm
postaw oraz stosowanych srodkow formalnych warunkowal raczej hermetycznosc
tej architektury, a dazac do izolacji kuracjuszy, przyczynial sie do ich
postepujacej alienacji, deprecjonujac tym samym jej istote.
Egzemplifikacja postawionych tez bedzie architektura sanatoriow z 1 polowy
20 wieku.: w Purkersdorf, Paimio, Alessandrii oraz Seaview (Staten Island,
NY).
Nota o autorze: Wyklada historie
sztuki na Uniwersytecie Gdanskim oraz w gdanskiej Akademii Sztuk Pieknych.
Ukonczyl historie sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, muzealnictwo na Wydziale
Sztuk Pieknych Uniwersytetu Mikolaja Kopernika w Toruniu. Odbyl podyplomowe
studia w Osrodku Badan nad Tradycja Antyczna Uniwersytetu Warszawskiego.
Jest takze absolwentem podyplomowych studiow pedagogiki zdolnosci i tworczosci
UMK w Toruniu oraz gender studies na Uniwersytecie Jagiellonskim. Zajmowal
sie zagadnieniami architektury 19. i pierwszej polowy 20. wieku. Prowadzil
badania nad architektami polskimi studiujacymi w petersburskiej Akademii
Sztuk Pieknych. Interesuje sie równiez pedagogika artystyczna oraz
pograniczem sztuki i edukacji. Obecnie konczy pisanie rozprawy z problematyki
polskiej sztuki uzytkowej i designu 20. wieku (przewod doktorski na Wydziale
Historycznym UW). Zajmuja go zwlaszcza rozmaite (artystyczne i pozaartystyczne)
uwiklania sztuki. Publikowal m. in. na lamach "Architektury",
"Designu", "Spotkan z Zabytkami". Jest wspolautorem
podrecznika sztuki dla gimnazjum. Jest moderatorem "architektura +
dialog" Podyplomowego Studium Projektowania Akademii Sztuk Pieknych
w Gdansku.
Jacek Friedrich | Lazienki Polnocne w Sopocie, czyli jaka architektura
uzdrawia
Streszczenie: Sopot powstal
jako uzdrowisko. Ow zwiazany z odpoczynkiem, zdrowiem, uzdrawianiem charakter
miasta czytelny jest do dzis zarowno w jego strukturze, jak i w poszczegolnych
obiektach, ktore wypoczynkowi i zdrowiu mialy sluzyc. Jednym z takich obiektow
sa (czy raczej nalezaloby powiedziec - byly) sopockie Lazienki Polnocne
zbudowane w modernistycznych formach typowych dla architektury polskiej
po "odwilzy". W ostatnim czasie zostaly one radykalnie przestylizowane
w kierunku bardziej "historycznym" - to przejaw szerszego zjawiska.
Kilka innych budowli w Sopocie spotkal bowiem podobny los. Takze liczne
projekty nowych domow wznoszonych w nadbaltyckim uzdrowisku odnosza sie
mniej lub bardziej bezposrednio do architektonicznej przeszlosci. Omawiane
zjawisko stanowi zagadnienie z zakresu estetyki stosowanej, ktorego zasieg
wykracza daleko poza Sopot.W kontekscie niniejszej konferencji warto zastanowic
sie glebiej nad jednym pytaniem: czy odrzucenie architektonicznej nowoczesnosci
w dzisiejszym Sopocie ma zwiazek z przeswiadczeniami na temat tego, jakiego
rodzaju architektura jest "przyjazna", a jaka jest "wroga"
wobec mieszkancow i kuracjuszy, a przynajmniej jak ten problem widza wladze
miejskie sprzyjajac takim, czy innym wyborom. Odnosze wrazenie, ze wszelkie
formy nowoczesne uznawane sa za nieprzyjazne, podczas gdy formy historyzujace
ciesza sie przychylnoscia, jako te, ktore sa "ladne", "nieagresywne",
"kojace". Mam nadzieje, ze konferencja poswiecona uzdrawiajacym
mocom architektury, moze pomoc zrozumiec fenomen historyzujacej architektury
w Sopocie ostatnich lat.
Nota o autorze: Jacek Friedrich.
historyk sztuki, absolwent Uniwersytetu Jagiellonskiego, doktorat na temat
odbudowy Gdanska po 1945 obroniony w Uniwersytecie Gdanskim. Zainteresowania
badawcze koncentruja sie wokol architektury XIX i XX w. zwlaszcza w zwiazku
z zagadnieniami spolecznymi. Obecnie pracuje nad problemem realizmu socjalistycznego
w architekturze polskiej.
Jacek Dominiczak | O zwiazkach dwoch idei. Przestrzen zdrowienia i
architektura dialogiczna.
Streszczenie: Historia architektury
nowoczesnosci to rowniez idee ochrony i przystosowan. Dzisiaj dzialaja juz
zasady ochrony zabytkow i ochrony srodowiska, wymogi przystosowania architektury
miast do standardow niepelnosprawnosci ich uzytkownikow.
Jednak wprowadzone juz prawa ujawniaja swoista niesymetrycznosc. Oto chronimy
juz zabytki, ale nie potrafimy sformulowac praw wobec nowopowstajacej architektury.
Oto chronimy juz naturalne srodowisko zycia, ale srodowisko kulturowe pozostawiamy
spontanicznemu rozwojowi. Oto przystosowujemy architekture miast do fizycznej
niepelnosprawnosci ludzi, jednoczesnie pozostawiajac ich kondycje psychiczna
poza obszarem dostosowan.
Jesli traktujemy procesy kulturowe dynamicznie, musimy obecna sytuacje rozumiec
jako przejsciowa. Znaczyc to moze, ze zauwazona niesymetrycznosc dazyc bedzie
do rownowagi, a reguly ochrony i przystosowan obejmowac beda kolejne obszary
zycia i dzialania. W mojej interpretacji procesy te sa czescia zmiany kulturowego
paradygmatu architektury.
Nota o autorze: Jacek Dominiczak,
architekt. Jest inicjatorem, kierownikiem i moderatorem "architektura+dialog",
Podyplomowego Studium Projektowania Akademii Sztuk Pieknych w Gdansku oraz
kierownikiem Pracowni Projektowania Architektury na Wydziale Architektury
i Wzornictwa tejze uczelni. Jest autorem teorii Architektury Dialogicznej,
wspolnie z Monika Zawadzka redaguje i wydaje magazyn internetowy "diaade
- miejsce pracy nad architektura dialogiczna". Prowadzi praktyke projektowa
w pracowni "architektura/dialog STUDIO jacek dominiczak". W miesieczniku
"Architektura-murator" opublikowal cykl esejow "Miasto Dialogiczne".
Marek Dominiczak | O ogrodach szpitalach sztuce i zdrowieniu
Streszczenie: Przestrzen wplywa
na ludzkie zachowania, a w kontekscie choroby modyfikuje proces zdrowienia.
Dlatego przestrzen, zarowno architektoniczna jak i naturalna, jest czynnikiem,
ktory trzeba brac pod uwage w planowaniu opieki zdrowotnej.
Medycyna i leczenie byly od najwczesniejszych czasow scisle zwiazane z natura.
W czasach hellenistycznych Asklepeion, swiatynia boga-uzdrowiciela Asklepiosa,
byl miejscem zdrowienia. Asklepeion na wyspie Kos w Grecji jest przykladem
swiatyni zaprojektowanej w scislym zwiazku z natura.
Zwiazki instytucji leczniczych z natura przetrwaly do dzisiaj - typowo,
w 19 wieku wyrazalo sie to polaczeniem szpitala z ogrodem. W Wielkiej Brytanii
ogrody byly integralna czescia wiktorianskich szpitali. Niestety, w drugiej
polowie 20 wieku wiekszosc szpitalnych ogrodow zostala zastapiona przez
parkingi samochodowe.
Mowiac o przestrzeniach architektonicznych, 20 wieczny szpital to, typowo,
wielki funkcjonalny zespol majacy za glowny cel zapewnianie technologicznie
zaawansowaniej pomocy medycznej. W okresie stosunkowego braku funduszy w
sluzbie zdrowia w latach 1980-90 funkcjonalnosc poszla dalej, objawiajac
sie w budowie tanich i absolutnie anty-estetycznych 'architektonicznych
pojemnikow na sprzet medyczny'. Obecne powraca zrozumienie istotnosci przestrzeni
zdrowienia w procesie opieki medycznej. Jest to prawdopodobnie wplyw coraz
istotniejszego politycznie spolecznego kontekstu sluzby zdrowia i procesu
zdrowienia. Wplywa na to takze wzmozony nacisk na zapobieganie chorobie,
w odroznieniu od wylacznego skoncentrowania sie na leczeniu istniejacych
schorzen.
Przykladem szpitala gdzie prestrzen zostala zaplanowana jako czesc procesu
zdrowienia jest Glasgow Homoeopathic Hospital z 'uzdrawiajacym ogrodem'
stworzonym przez szkocka artystke Jane Kelly. Chociaz szpital ten powstal
w typowo miejskim otoczeniu, architektura wnetrz zostala zintegrowana z
ogrodem w celu zwiekszenia komfortu psychicznego pacjentow.
Wychodzac poza architekture, niezmiernie istotnym pytaniem
jest to jaka jest rola sztuki w tworzeniu przestrzeni zdrowienia. W jakim
stopniu sztuka pomaga tworzyc przestrzen zdrowienia? Jej dzialanie moze
tu byc podobne do efektu tzw. 'sztuki 'publicznej'. Przykladem tej ostatniej
jest rzezba 'Aniol Polnocy' usytuowana na przedmiesciach Newcastle w polnocnej
Anglii. 'Aniol' osiagnal status symbolu wsrod miejscowej ludnosci: Ustawiony
przy autostradzie, w sasiedztwie stosunkowo biednej dzielnicy, stal sie
czescia krajobrazu i miejscem wizyt mieszkancow. Podobnie, sztuka w sposob
komplementarny do natury moze modyfikowac odzialywanie przestrzeni gdzie
odbywa sie zdrowienie czy rekonwalescencja.
Autorzy zafascynowani techniczna strona leczenia twierdza
ze medycyna, w sensie jej efektywnosci, zaczela sie w okresie Renesansu.
Trudno sie z tym zgodzic. Wspomagajacy leczenie efekt przestrzeni zdrowienia
znany byl przez tysiaclecia. Obecnie zagadnienie przestrzeni zdrowienia
staje sie tematem powaznej dyskusji w planowaniu obiektow sluzby zdrowia.
Rozwazenie stosunku zaawansowanej technologicznie opieki do miejsc w ktorych
zdrowienie sie odbywa jest wazne poniewaz prowadzi do medycyny, ktora jest
bardziej przyjazna dla czlowieka dotknietego choroba.
Nota o autorze: Marek Dominiczak
is the director of the Medical Humanities Unit at North Glasgow University
Hospitals, the largest health care organisation in Scotland. His interests
are in communication in science and medicine , healing environment and in
conceptual links between science medicine and the arts. He is a practicing
physician specialising in cardiovascular prevention. He has also written
textbooks on biochemistry, edited scientific journals and currently teaches
undergraduate and postgraduate students at the University of Glasgow.
Dominik Lejman | [O realizacji projektu "Small Spectacles"
w Nowym Jorku]
Streszczenie:
Nota o autorze: artysta. moderator
"architektura+dialog", ASP w Gdansku. Absolwent Panstwowej Wyzszej
Szkoly Sztuk Plastycznych w Gdansku, Wydzial Malarstwa i Grafiki, oraz Royal
College of Art, Degree of Master of Arts, London. Jest autorem malarstwa
inkorporujacego projekcje wideo, zajmuje sie sztuka w tranzytowych przestrzeniach
publicznych, freskami wideo, fototapetami, ornamentem tlumu w oparciu o
komunikacje jednostki i warunkujace ja relacje przestrzenne. Uczestnik wielu
wystaw indywidualnych i zbiorowych oraz realizacji publicznych.
Dorota Rybak | Przestrzen dialogu miedzy lekarzem a pacjentem
Streszczenie: Kiedy zaczyna
sie dialog pomiedzy osobami uczestniczacymi w formach leczenia? Co jest
potrzebne do utrzymania owego dialogu? Kiedy dialog jest zagrozony a kiedy
rozwija sie i przybiera pierwsze formy zaufania? Co sprawia, ze otoczenie
wyraznie wplywa na wzajemne relacje "healing dialogue"? Jakie
pragnienia wobec przestrzeni posiadaja osoby w owym dialogu? Gdzie nastepuja
bariery, ktore otoczenie przestrzenne generuje? Jak pacjent i lekarz, a
raczej podswiadome reakcje ich umyslow odczytuja informacje od przestrzeni?
Proba odpowiedzi na powyzsze pytania zostanie oparta na badaniach i obserwacjach
wlasnych oraz naukowej literaturze zagranicznej.
Nota o autorce: Dorota Rybak
jest lekarzem o specjalnosci stomatologicznej. Prowadzi badania i obserwacje
dotyczace problemu relacji psychologicznych "miejsce lekarza a miejsce
pacjenta". Absolwentka Akademii Medycznej w Gdansku. Obecnie prowadzi
wlasny gabinet lekarski oraz zajmuje sie edukacja medyczna. Autorka tomiku
poezji. Absolwentka Szkoly Muzycznej.
MIchal Rybak | Przestrzen architektury i jej mozliwosci wobec relacji
osoby chorej a osoby leczacej
Streszczenie: Przestrzen wobec
kontaktu z procesami leczenia musi odpowiedziec na podstawowe i zaawansowane
pragnienia relacji osob. Pierwotnym, prototypowym spotkaniem "healing
environment" jest relacja pomiedzy osoba leczaca a osoba chora. To
pierwszy i najwazniejszy rozwoj relacji. Jak otoczyc je nalezna przestrzenia?
Jak odpowiedziec na delikatna strukture wzajemnych relacji zaufania i bezpieczenstwa?
Co architektura ma do zaoferowania? Jak moze pomoc w utrzymaniu stref wzajemnej
prywatnosci i stref bezpieczeñstwa relacji? Jej duze zadanie nastepuje
juz przy pierwszym ukrywaniu i jest moderatorem wobec generowania uczucia
wstydu.
Relacja problemowa za pomoca przykladu z wlasnej realizacji architektonicznej.
Nota o autorze: Michal Rybak,
architekt, fotografik. Absolwent Politechniki Gdanskiej, absolwent Studium
Fotografii Artystycznej przy Gdanskiej Galerii Fotografii, uczestnik "architektura+dialog"
- Podyplomowego Studium Projektowania Akademii Sztuk Pieknych w Gdañsku.
Autor projektow architektonicznych w tym gabinetow lekarskich i zespolow
opieki zdrowotnej.
Rafal Sotkowski | Szpital. Miejsce, gdzie zaczyna sie zdrowienie.
Streszczenie: Szpital w nieunikniony
sposob budzi lek. Stajemy sie pacjentami w szpitalu wskutek naglego nieszczescia
albo powaznej choroby, kiedy nie ma juz innego wyjscia. Zasadnicza funkcja
wspolczesnego szpitala jest opieka nad chorymi w ciezkim stanie, przeprowadzanie
operacji, ratowanie: zdrowia i zycia. Liczy sie czas, kontakt z lekarzem
jest wrecz reglamentowany, pobyt pacjenta skracany do niezbednego minimum,
aby oszczedzic, ograniczyc liczbe personelu, bardziej ekonomicznie wykorzystac
drogi sprzet. Realnym zagrozeniem sa zakazenia wewnatrz szpitalne.
Zadaniem projektanta jest zrozumiec i oswoic szpital - maszyne, tak aby
nie przeslanial istoty miejsca, gdzie zaczyna sie zdrowienie. Odpowiedzmy
sobie zatem na nastepujace pytania: jak funkcjonuje szpital jako calosc?
Jakie potrzeby maja pacjenci szpitala, osoby bedace czesto w bezposrednim
zagrozeniu zycia? Jak ulatwic zadanie lekarzom i personelowi szpitalnemu,
ludziom wykonujacym najtrudniejsze zadania pod silna presja?
Nota o autorze: Rafal Sotkowski (1970) architekt. Zaprojektowal pracownie
hemodynamiki w Instytucie Kardiologii w Aninie, oddzial kardiochirurgii
z zespolem operacyjnym w Centralnym Szpitalu Klinicznym w Warszawie, zaklad
patomorfologii z laboratorium histopatologii w Szpitalu Wojewodzkim w Koninie,
oddzial ginekologiczno - polozniczy w Szpitalu Powiatowym w Pruszkowie,
klinike onkologicza w Warszawie, zespol operacyjny w Klinice Ortopedii Uniwersytetu
Jagiellonskiego w Zakopanem. Mieszka w Warszawie.
Jacek Staniszewski | O bilbordach "Seroxatu"
Streszczenie: "Aby zapewnic
programowi "Promocja Sztuki, promocja poprzez Sztuke" znacznie
szerszy aspekt spoleczny firma SmithKline Beecham wlaczyla do niego ekspozycje
prac Jacka Staniszewskiego "Wild Life-Dzikie Zycie". Dzieki wsparciu
ze strony firmy niektore z nich pokazane zostaly na 100 wieloformatowych
tablicach rozstawionych na terenie calej Warszawy, wzbudzajac swa obecnoscia
fale komentarzy ze strony mieszkancow miasta i mediow. Akcje zakonczyla
wystawa pelnej kolekcji prac artysty w Centrum Sztuki Wspolczesnej na Zamku
Ujazdowskich w Warszawie. Egzystencjalne bilboardy mowia o wyobcowaniu wspolczesnego
czlowieka, obnazaja relatywizm otaczjacej go rzeczywistosci i ucza tolerancji
dla tego co odmienne. Poznawanie przyczyn odmiennosci jest pierwszym krokiem
w kierunku wyrozumialosci i szacunku wobec innych. Tymi "innymi"
moga byc rowniez chorzy na depresje." (z tekstu autorstwa Jerzego Toczyskiego/
SmithKline Beecham).
Nota o autorze: artysta. Akademia
Sztuk Pieknych w Gdansku. Jest moderatorem "architektura + dialog"
Podyplomowego Studium Projektowania Akademii Sztuk Pieknych w Gdansku.
Agnieszka Szeffel | Obrazy na wolnosci
(o projektach Dominika Lejmana z cyklu "Odkrycia geograficzne
- szpital jako krajobraz malych spektakli").
Streszczenie: Dawno, dawno
temu, kiedy bylam jeszcze calkiem mala dziewczynka, zostalam pacjentka oddzialu
chorob zakaznych jednego z trojmiejskich szpitali. Razem z grupa innych
dzieci przez trzy tygodnie mieszkalam w duzym pokoju, z ktorego nie moglam
wychodzic. Jedna ze scian pokoju, graniczaca z dlugim korytarzem, wylozonym
zielonym linoleum, byla przeszklona. Czasami ktos tamtedy przechodzil, trzy
razy dziennie podjezdzal pod szklane drzwi wielki wozek z jedzeniem, czasami
dostawalismy paczki - kompoty i owoce. Zostalam sama. Daleko od domu, rodziny,
tego, co znalam. Nie moglam zabrac ze soba zadnej z ulubionych zabawek,
bo wtedy musialabym zostawic ja na zawsze w szpitalu. Za krotka koldra nie
pozwalala owinac sie jak zwykle. Zasypianie w ciemnosciach nie lezalo do
tej pory w moim zwyczaju. Bylam chyba bardziej tym wszystkim zdziwiona,
niz przerazona. Tesknilam. Starsze dzieci zaznaczaly spedzone w szpitalu
dni, wydrapujac w scianie male kreseczki. Ja mialam kalendarz, ale nie potrafilam
sie nim poslugiwac. Jedynym pocieszeniem byly wtedy dla mnie, przeslane
przez mame, gumowe, miniaturowe zwierzeta. Caly zestaw. Zwierzeta afrykanskie
- zyrafy, slonie, hieny, nosorozce, wymieszane z syberyjskimi niedzwiedziami,
z arabami czystej krwi, z wilkami, pingwinami i losiami. To bylo wspaniale.
Bawilam sie nimi godzinami, przeczuwajac, ze moje niedlugie wyzwolenie okaze
sie jednoczesnie koncem naszej znajomosci. Przeczucia mnie nie zawiodly,
zwierzeta zostaly zakladnikami szpitala.
Czasami sztuka ma w sobie cos z magii i jest wladna przenosic w czasie,
stapiac nas we wspolnym doswiadczeniu, oswajac co nieoswojone. To wszystko
znajduje w dzialaniach artystycznych Dominika Lejmana, a jego ostatnie projekty
szpitalne poruszaja mnie z wielu powodow. Postaram sie opowiedziec o tych
najwazniejszych.
Nota o autorce: Agnieszka Szeffel - niezalezny krytyk wszystkiego co
sztuczne (w tym sztuki), uczestniczka programu architektura+dialog (ASP),
konczy studia filmoznawcze na Uniwersytecie Lodzkim, absolwentka studium
dziennikarstwa przy Kaszubskim Uniwersytecie Ludowym w Wiezycy i Uniwersytecie
Ludowym w Skurup (Szwecja), jurorka festiwali polskiego kina niezale¿nego,
eseistka zwiazana z Galeria i Muzeum Fotografii "Cyklop" w Gdansku,
wlascicielka jedynego w swoim rodzaju psa Risto (od Risto Bavicia z "Welcome
to Sarajewo" Winterbottoma), mieszka w Gdyni.
Monika Zawadzka | Drugi jako warunek zdrowienia
Streszczenie: Pomimo, ze bycie
chorym i bycie zdrowym to dwa egzystencjalnie rozne stany czlowieka, separacja
choroby i zdrowia w dzisiejszej kulturze Zachodu, a wiec takze w zachodnich
miastach i ich architekturze, wplywa zle zarowno na indywidualna kondycje
osob, ich wzajemne relacje, jak i na jakosc publicznego zycia.
W moim wystapieniu powyzsza teze zinterpretuje w nastepujacych czesciach:
1. rzeczywistosc osoby chorej. 2. post leczniczy jako przyklad przestrzeni
zdrowienia. 3. co sie dzieje we wspolczesnym miescie?
Nota o autorce: architektka, antropolozka kulturowa. Jest administratorka
i moderatorka "architektura + dialog" Podyplomowego Studium Projektowania
Akademii Sztuk Pieknych w Gdansku. Wspolnie z Jacekiem Dominiczakiem redaguje
i wydaje magazyn internetowy "diaade - miejsce pracy nad architektura
dialogiczna". Prowadzi praktyke projektowa w pracowni "architektura/dialog
STUDIO jacek dominiczak".
| © 2003-2004 architektura
+ dialog . Podyplomowe Studium Projektowania.
wszystkie prawa zastrzezone |
|